ตะกร้าหาบทรงเจดีย์ลงสีลายดอกไม้

หากวัตถุชิ้นใดในนิทรรศการนี้จะเรียกได้ว่าเป็นงานหัตถศิลป์ชั้นครู ตะกร้าหาบใบนี้ย่อมอยู่ในลําดับต้น ๆ

ตัวตะกร้าสานด้วยหวายและตอกไผ่เส้นเล็กละเอียดขึ้นเป็นทรงกลมป่อง มีฝาครอบทรงโดมสูงคล้ายยอดเจดีย์ คันหิ้วโค้งสูงทําจากหวายเหลาสองเส้นประกบ ผูกรัดยึดกับตัวตะกร้าด้วยตอกถักอย่างประณีตและมีห่วงหวายที่ยอดสําหรับแขวน สิ่งที่ทําให้ตะกร้าใบนี้ต่างจากงานสานทั่วไปคือลวดลาย ช่างมิได้เขียนสีทับลงบนผิวสาน หากใช้ตอกที่ย้อมสีแดง เขียว ดํา และสีธรรมชาติ สอดสลับกันขณะสานจนเกิดเป็นลายดอกโบตั๋นบานเต็มดวง ล้อมด้วยกรอบลายเรขาคณิตโดยรอบทั้งฝาและตัวตะกร้า เทคนิค "สานให้เกิดลาย" เช่นนี้ต้องคํานวณตําแหน่งเส้นตอกล่วงหน้าทั้งใบ ผิดพลาดเส้นเดียวลายจะเพี้ยนทั้งแถว

ตะกร้าชนิดนี้เป็นภาชนะประจํางานพิธีโดยเฉพาะ ใช้หิ้วเครื่องเซ่นไหว้ไปศาลเจ้าและสุสานประจําตระกูล หิ้วขนมมงคลและส้มไปเยี่ยมญาติผู้ใหญ่ในเทศกาลตรุษจีน และใช้ในขบวนสู่ขอ ขบวนหมั้น และขบวนส่งสินสอด ในบางบ้านตะกร้าใบงามที่สุดจะถูกเก็บไว้บนหิ้งตลอดปี และนําลงมาใช้เพียงไม่กี่ครั้งเท่านั้น

สีแดงและลายดอกไม้บานสะพรั่งมิใช่การตกแต่งเพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว ดอกโบตั๋นในคติจีนเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่งและเกียรติยศ การนําของไปมอบให้ผู้อื่นในภาชนะที่งดงามที่สุดเท่าที่บ้านจะมีได้ จึงเป็นการแสดงความเคารพต่อผู้รับและต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ไปพร้อมกัน ชาวแต้จิ๋วถือว่า "ของดีต้องใส่ของงาม" หากหิ้วของไหว้ไปด้วยภาชนะซอมซ่อ ย่อมสะท้อนกลับมาที่ผู้ให้เอง

ปัจจุบันช่างที่สานตะกร้าลักษณะนี้ได้เหลืออยู่น้อยมากทั้งในไทยและในถิ่นแต้จิ๋ว เนื่องจากใช้เวลาทํานานและราคาสูงจนแข่งกับภาชนะพลาสติกไม่ได้ ตะกร้าที่หลงเหลืออยู่จึงมีสถานะเปลี่ยนไปจากของใช้เป็นวัตถุมรดก การได้เห็นของจริงในระยะประชิดจึงเป็นโอกาสไม่บ่อยนักที่จะเข้าใจว่าคําว่า "ประณีต" ในงานช่างจีนตอนใต้หมายถึงอะไร