กระด้งฝัดข้าว (คู่)

กระด้งไม้ไผ่สองใบต่างขนาดที่จัดแสดงคู่กันนี้ แม้รูปทรงคล้ายกันแต่ทําหน้าที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง ใบใหญ่สานเนื้อทึบด้วยตอกแบนลายขัดสองเส้น ขอบเย็บด้วยหวายเส้นเล็กถี่เป็นระเบียบ ใช้ตากและรองของ ส่วนใบเล็กสานเนื้อโปร่งกว่า เว้นช่องระหว่างเส้นตอกอย่างจงใจขอบรัดด้วยตอกเป็นระยะห่าง ทําหน้าที่เป็นตะแกรงร่อน สีของไผ่ทั้งสองใบเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลทองจากแดดและควันไฟในครัวที่สะสมมานาน

หน้าที่ดั้งเดิมของกระด้งคือการทําความสะอาดข้าว หลังจากตําหรือสีข้าวแล้ว ผู้หญิงในบ้านจะฝัดข้าวด้วยการสะบัดกระด้งขึ้นลงเป็นจังหวะ ให้ลมพัดรําและแกลบปลิวออก แล้วจึงร่อนด้วยกระด้งตาโปร่งเพื่อคัดกรวดและเมล็ดข้าวหักออกอีกชั้นหนึ่ง งานนี้ต้องอาศัยข้อมือและจังหวะที่แม่นยํา เด็กผู้หญิงในบ้านจึงมักถูกฝึกให้ฝัดข้าวตั้งแต่ยังเล็กควบคู่กับงานครัวอื่น ๆ

ในครัวเรือนจีนโพ้นทะเล กระด้งมิได้ใช้เพียงงานข้าวเท่านั้น แต่เป็นอุปกรณ์หลักของการถนอมอาหารซึ่งเป็นหัวใจของสํารับแต้จิ๋ว ทั้งการตากหัวไช้โป๊ว ผักกาดดอง บ๊วยดอง ปลาเค็ม กุ้งแห้ง และเครื่องเทศต่าง ๆ ครัวแต้จิ๋วนั้นขึ้นชื่อเรื่องอาหารรสอ่อนที่พึ่งพาความสดของวัตถุดิบเป็นหลัก แต่ในขณะเดียวกันก็มีเครื่องเคียงประเภทของดองและของเค็มเป็นตัวชูรส ซึ่งล้วนต้องผ่านการตากบนกระด้งทั้งสิ้น

นอกจากงานครัวแล้ว กระด้งยังถูกใช้ในพิธีกรรม เช่น ใช้รองเครื่องเซ่นไหว้ ใช้รองข้าวของในพิธีมงคล และในบางท้องถิ่นใช้ครอบเด็กแรกเกิดเป็นเคล็ดคุ้มครอง ปัจจุบันกระด้งจํานวนมากถูกปลดจากหน้าที่เดิมและถูกนํามาแขวนประดับผนังร้านอาหารและบ้านเรือน ซึ่งแม้จะเป็นการใช้งานที่ต่างไปโดยสิ้นเชิง แต่ก็ช่วยให้วัตถุชนิดนี้ยังคงอยู่ในสายตาของคนรุ่นใหม่ต่อไป