เรือสําเภาจีนจําลอง “อั่ง เถ่า จุ๊ง”

เรือสําเภาจําลองลํานี้ประกอบขึ้นจากไม้เนื้ออ่อนขัดผิวเรียบ ลําเรือทาสีนํ้าตาลไม้ ส่วนหัวเรือและกราบเรือทาสีแดงชาด ดาดฟ้ากั้นราวไม้สีแดงโดยรอบ ติดใบเรือผ้าดิบสองผืนขึงกับระแนงไม้ไผ่ตามแบบใบเรือสําเภาจีนที่พับเก็บได้ทีละชั้น เสากระโดงหน้าชักธงผ้าแดงจารึกอักษร “一帆風順” อันเป็นคําอวยพรให้การเดินทางราบรื่นตลอดสาย จัดแสดงในกล่องครอบใสเพื่อกันฝุ่นและการกระทบกระเทือน

จุดที่ต้องสังเกตคือดวงตาสีขาว-ดําที่เขียนไว้ทั้งสองข้างของหัวเรือ ธรรมเนียมช่างต่อเรือจีนตอนใต้ถือว่าเรือทุกลําต้องมี “ตา” จึงจะมองเห็นทางและหลบภัยกลางทะเลได้ พิธีเบิกเนตรเรือก่อนปล่อยลงนํ้าจึงมีความสําคัญไม่น้อยไปกว่าการต่อตัวเรือเอง ส่วนป้ายชื่อ 順昌號 ที่ติดอยู่ข้างลําเรือสะท้อนธรรมเนียมการตั้งชื่อเรือด้วยคํามงคลคู่ อันหมายถึงความราบรื่นและความเจริญรุ่งเรือง เช่นเดียวกับการตั้งชื่อร้านค้าและห้างของชาวแต้จิ๋วในสยาม

เรือสําเภาคือพาหนะที่นําบรรพชนชาวแต้จิ๋วข้ามทะเลจีนใต้มาสู่ปากนํ้าเจ้าพระยา การเดินทางในยุคก่อนเรือกลไฟต้องอาศัยลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดลงใต้ในฤดูหนาว และรอลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดกลับขึ้นเหนือในฤดูร้อน ผู้โดยสารนับร้อยเบียดกันอยู่ในระวางเรือพร้อมสัมภาระเพียง “เสื่อผืนหมอนใบ” ตลอดการเดินทางหลายสัปดาห์ที่ไม่มีใครรับประกันได้ว่าจะถึงฝั่ ง

ด้วยเหตุนี้เรือสําเภาจึงมิได้เป็นเพียงยานพาหนะ หากเป็นสัญลักษณ์ร่วมของชาวจีนโพ้นทะเลทั้งมวล ภาพเรือสําเภาปรากฏบนตราสมาคมตระกูลแซ่ บนป้ายศาลเจ้า บนซองอั่งเปา และบนของที่ระลึกในทุกโอกาสสําคัญ เพราะเป็นภาพแทนของการตัดสินใจครั้งใหญ่ที่สุดในชีวิตคนรุ่นหนึ่ง คือการละทิ้งแผ่นดินเกิดเพื่อไปตั้งต้นใหม่ในดินแดนที่ยังไม่เคยเห็น