ย้อนรอย "หกพิธีวิวาห์" ประเพณีแต่งบุตรสาวของชาวแต้จิ๋วโบราณ จากเหล้าลาแม่สู่การรับเจ้าสาวยามสามยาม

สมาคมวัฒนธรรมแต้จิ๋วและภาษา (ประเทศไทย) ขอนำเสนอเกร็ดความรู้ทางวัฒนธรรมว่าด้วยประเพณีการแต่งบุตรสาวของชาวแต้จิ๋วในสมัยโบราณ ซึ่งเป็นกระบวนการอันเปี่ยมด้วยพิธีรีตองและกลิ่นอายแห่งวงศ์ตระกูล สะท้อนวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของถิ่นแต้จิ๋วที่รักและทะนุถนอมบุตรสาวอย่างลึกซึ้ง

การวิวาห์ของชาวแต้จิ๋วโบราณยึดถือแบบแผน "หกพิธี" (六礼) อย่างเคร่งครัด ตั้งแต่การทาบทามสู่ขอ การสอบถามชื่อและดวงชะตา การแจ้งผลอันเป็นมงคล การมอบสินสอด การกำหนดฤกษ์วิวาห์ ไปจนถึงการรับตัวเจ้าสาว โดยฝ่ายเจ้าบ่าวจะส่งสินสอดจำนวนมาก ทั้งทองคำ เงิน เนื้อหมู และขนมมงคล ตามธรรมเนียมที่เรียกว่า "ส่งสินสอด" (送聘) ครั้นถึงค่ำคืนก่อนวันวิวาห์ บ้านฝ่ายเจ้าสาวจะจัดงานเลี้ยงญาติสนิทมิตรสหาย และร่วมรับประทาน "เหล้าลาแม่" (离娘酒) กับบุตรสาว อันสื่อความหมายว่าบุตรสาวกำลังจะจากอ้อมอกบิดามารดา บรรยากาศในงานจึงเต็มไปด้วยความรักและความอาลัยอาวรณ์

ชาวแต้จิ๋วมีธรรมเนียมทุ่มเททุกสิ่งเพื่อจัดเตรียมสินสมรสให้บุตรสาว เพื่อให้มีฐานะและศักดิ์ศรีในครอบครัวฝ่ายสามี ครอบครัวที่มั่งคั่งจะจัดเครื่องสินสมรสอย่างยิ่งใหญ่ตามธรรมเนียม "สิบลี้เครื่องวิวาห์แดง" (十里红妆) ประกอบด้วยเครื่องเรือนไม้แดงนานาชนิด อาทิ ตู้ไม้แดงทรงป่อง ถังลูกหลาน และอ่างล้างหน้า ส่วนหัวใจสำคัญที่สุดคือเครื่องประดับทองคำ "สี่ชิ้นทอง" (四点金) ได้แก่ สร้อยคอทองคำ แหวนทองคำ ต่างหูทองคำ และกำไลทองคำ ซึ่งผู้ใหญ่ฝ่ายเจ้าบ่าวมอบให้ฝ่ายเจ้าสาวในพิธีหมั้น เป็นทั้งคำอวยพรและสัญลักษณ์แห่งเกียรติยศของผู้เป็นสะใภ้ นอกจากนี้ บิดามารดายังเตรียม "เงินนำทาง" (带路钱) เป็นเงินก้นถุงส่วนตัวของเจ้าสาวไว้ใช้ยามจำเป็น และให้พี่น้องชายของเจ้าสาวหาบกล่องไม้เคลือบแดงคู่ (担盘) นำสินสมรสไปส่งถึงบ้านเจ้าบ่าว สื่อความหมายว่าบ้านเกิดจะเป็นกำลังหนุนของบุตรสาวตลอดไป

ที่โดดเด่นเป็นพิเศษคือธรรมเนียม "รับเจ้าสาวยามสามยาม" ซึ่งต่างจากธรรมเนียมจีนภาคกลางโบราณที่นิยมรับเจ้าสาวยามพลบค่ำ ขบวนรับตัวเจ้าสาวของฝ่ายเจ้าบ่าวจะออกเดินทางตั้งแต่เช้ามืดฝ่าความมืดไปถึงบ้านฝ่ายหญิง โดยก่อนออกเรือน เจ้าสาวจะผ่านพิธี "ร้องไห้ลา" และ "หวีผม" จากผู้ใหญ่ในบ้าน อันหมายถึงการอำลาวัยสาวอย่างเป็นทางการ แม้ในอดีตจะมีคำกล่าวว่า "บุตรสาวที่แต่งออกไปเปรียบดั่งน้ำที่สาดออกจากบ้าน" แต่สำหรับชาวแต้จิ๋วแล้ว สินสมรสอันมากมายและการคุ้มครองจากวงศ์ตระกูล ทำให้บุตรสาวมีศักดิ์ศรีอันมั่นคงในบ้านของสามี การเรียนรู้ประเพณีเหล่านี้จึงช่วยให้เข้าใจโครงสร้างสังคมแบบวงศ์ตระกูลและจริยธรรมครอบครัวของชาวแต้จิ๋วได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น สมาคมฯ จะนำเสนอเกร็ดความรู้วัฒนธรรมแต้จิ๋วอย่างต่อเนื่อง เพื่อร่วมสืบสานมรดกอันล้ำค่านี้สืบไป