จดหมายรักถึงอาม่า" ภาพยนตร์ภาษาแต้จิ๋วสะท้อนสายใยไทย-จีน — นายกสมาคมฯ "เหล่าซือจินนี่" ร่วมถ่ายทอดเรื่องราวชาวแต้จิ๋วโพ้นทะเลผ่านบทสัมภาษณ์มติชน

เนื่องในวาระครบรอบ 51 ปีแห่งการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-จีน เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 ที่ผ่านมา คุณพัดชา ตั้งศิริบุญญา (陈乙醇) นายกสมาคมวัฒนธรรมแต้จิ๋วและภาษา (ประเทศไทย) หรือที่รู้จักในนาม "เหล่าซือจินนี่" เจ้าของเพจ "จินนี่ แต้จิ๋วอาม่าชอบพูด" ได้ให้สัมภาษณ์แก่สื่อมติชน ร่วมบอกเล่าเรื่องราวสายใยความผูกพันระหว่างสองแผ่นดิน ผ่านภาพยนตร์เรื่อง "จดหมายรักถึงอาม่า" (给阿嬷的情书) ซึ่งกำลังได้รับความนิยมอย่างสูงในประเทศจีน

"จดหมายรักถึงอาม่า" เป็นภาพยนตร์ที่ดำเนินเรื่องด้วยภาษาแต้จิ๋วตลอดทั้งเรื่อง สะท้อนชีวิตของชาวแต้จิ๋วที่เดินทางเข้ามาทำงานในสยาม รวมถึงเรื่องราวของ "เฉียวพี" หรือ "โพยก๊วน" จดหมายพร้อมเงินที่ชาวจีนโพ้นทะเลส่งกลับไปยังครอบครัวที่บ้านเกิด โดยมีนักแสดงไทย คุณอุษา เสมคำ (อาม่าแต๋ว) ร่วมแสดงด้วย ทั้งนี้ สำนักข่าวซินหัวรายงานข้อมูลจากเมาเหยียน แพลตฟอร์มจำหน่ายตั๋วภาพยนตร์รายใหญ่ที่สุดของจีนว่า ณ วันที่ 19 มิถุนายน ภาพยนตร์ทำรายได้ทะลุ 1,800 ล้านหยวน (ประมาณ 8,100 ล้านบาท) และได้รับคะแนนรีวิวบนโต้วป้านสูงถึง 9.3 เต็ม 10 ขณะที่เพลงประกอบ "ชงชาใต้แสงจันทร์" (月下煮茶) ก็กำลังเป็นกระแสบนสื่อสังคมออนไลน์ของจีนเช่นกัน

ในบทสัมภาษณ์ นายกสมาคมฯ ได้ย้อนเล่าเรื่องราวครอบครัวของตนเอง ซึ่งบรรพบุรุษรุ่นทวดอพยพจากเมืองซัวเถาด้วยเรือสำเภาหัวแดง ใช้เวลาเดินทางข้ามทะเลกว่าหนึ่งเดือน มีทรัพย์สินติดตัวเพียงกระเป๋าหวายใบเดียว ก่อนขึ้นฝั่งที่ท่าเรือราชวงศ์และปักหลักที่ย่านบางรัก โดยคุณทวด (หวั่วเหล่ากง) เริ่มจากอาชีพพ่อค้าขายปลา ก่อนนำความรู้แพทย์แผนจีนโบราณมารักษาผู้คนโดยไม่คำนึงถึงผลตอบแทน จนได้รับการกล่าวขานว่าเป็นหมอจีนคนแรกในประเทศไทยที่รักษาโรคงูสวัดได้สำเร็จ และเรื่องราวของท่านได้ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เรื่อง "กระท่อมไม้ไผ่"

นายกสมาคมฯ ยังได้ถ่ายทอดเรื่องราวของ "เฉียวพี" ที่อาม่าเคยเล่าให้ฟัง ว่าเป็นเส้นใยแห่งความหวังของครอบครัวชาวจีนโพ้นทะเล โดยมี "จุยแขะ" (水客) เป็นคนกลางรับส่งจดหมายและเงินระหว่างไทย-จีนผ่านฮ่องกง จดหมายแต่ละฉบับใช้เวลานานนับเดือน และมักเขียนสั้นกระชับเพียงว่า "สุขภาพแข็งแรง การงานเป็นปกติ" เพราะผู้ส่งจำนวนมากต้องจ้างซินแสเขียนให้โดยคิดค่าใช้จ่ายตามจำนวนตัวอักษร ทั้งที่ชีวิตจริงในต่างแดนเต็มไปด้วยความยากลำบาก แต่เลือกเก็บความทุกข์ไว้ ไม่ให้ครอบครัวเป็นห่วง — เช่นเดียวกับแนวคิด "กากี่นั้ง" (คนกันเอง) ของชาวแต้จิ๋ว ที่พร้อมยื่นมือช่วยเหลือกันแม้มิใช่เครือญาติ

ในด้านพันธกิจการอนุรักษ์ นายกสมาคมฯ เล่าว่าได้สอนภาษาจีนกลางมาตั้งแต่อายุ 15 ปี รวมเป็นเวลา 26 ปี และจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ 3 ปีก่อน เมื่อเปิดเพจสอนภาษาแต้จิ๋วอย่างจริงจังและได้รับการตอบรับเกินคาด ปัจจุบันผู้เรียนส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป โดยท่านที่อาวุโสที่สุดมีอายุถึง 92 ปี สะท้อนแนวคิด "เรียนรู้จนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต" อีกทั้งยังมีการจัดทริปศึกษาวัฒนธรรม พาผู้เรียนเดินทางไปเมืองซัวเถาเพื่อค้นหารากเหง้าและตามหาญาติพี่น้องที่ขาดการติดต่อ ซึ่งปัจจุบันเริ่มมีคนรุ่นใหม่ร่วมเดินทางมากขึ้น

ด้วยเจตจำนงดังกล่าว จึงนำมาสู่การก่อตั้งสมาคมวัฒนธรรมแต้จิ๋วและภาษา (ประเทศไทย) เพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้สำหรับคนทุกวัย โดยนอกจากการสอนภาษาแล้ว ยังมีกิจกรรมวัฒนธรรมหลากหลาย ทั้งการทำขนมแต้จิ๋วโบราณ เขียนพู่กันจีน ตัดกระดาษ ชงชาแบบแต้จิ๋ว และศิลปะการแสดงงิ้ว พร้อมทั้งเตรียมจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ขนาดย่อมภายในศูนย์ เพื่อจัดแสดงวัตถุโบราณและหลักฐานทางประวัติศาสตร์การโยกย้ายถิ่นฐานของชาวจีนโพ้นทะเลให้ผู้สนใจได้ศึกษาต่อไป ดังคำกล่าวที่ว่า "จีนไทยใช่อื่นไกล พี่น้องกัน" ที่มิได้เป็นเพียงวลีทางการทูต หากแต่หยั่งรากลึกในสายสัมพันธ์ของประชาชนทั้งสองแผ่นดินอย่างแท้จริง

📰 เรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ใน มติชนออนไลน์ (23 มิถุนายน 2569)