จดหมายจากย่าถึงหลานสาว

ในกรอบทองสลักลายใบนี้บรรจุจดหมายลายมือสองฉบับที่เขียนด้วยพู่กันบนกระดาษบรรทัดสีเหลืองอ่อน หัวจดหมายทั้งสองฉบับเขียนข้อความเดียวกันว่า “จดหมายฉบับนี้ส่งถึงหลานสาวเฉินควนซิน จากย่า” มีหมายเลขกํากับลําดับฉบับไว้ที่มุมบน และลงนามท้ายจดหมายพร้อมประทับตราชื่อหมึกแดง เนื้อความเป็นการถามไถ่ทุกข์สุข เล่าเรื่องญาติพี่น้องในหมู่บ้าน และอวยพรให้หลานมีสุขภาพแข็งแรง

จดหมายที่ผู้อาวุโสในหมู่บ้านเขียนถึงลูกหลานในต่างแดนเป็นเอกสารที่พบได้ทั่วไปในบ้านคนจีนโพ้นทะเล แต่แทบไม่มีใครเก็บรักษาไว้ เพราะถือเป็นของส่วนตัวที่หมดหน้าที่เมื่ออ่านจบ การที่ครอบครัวหนึ่งเก็บจดหมายไว้จนถึงขั้นนํามาใส่กรอบ ย่อมหมายความว่าผู้เขียนหรือเนื้อความนั้นมีความหมายเกินกว่าข่าวคราวประจําวัน

สิ่งที่ควรสังเกตคือลายมือพู่กันที่มั่นคงและการใช้ถ้อยคําสํานวนจีนแบบจดหมายโบราณ ซึ่งบ่งบอกว่าผู้เขียนได้รับการศึกษาตามแบบแผนเดิม ในยุคที่ผู้หญิงจีนจํานวนมากยังอ่านเขียนไม่ได้ จดหมายลายมือของย่าจึงเป็นหลักฐานที่หายากของสตรีผู้รู้หนังสือในชนบทกวางตุ้ง

สําหรับลูกหลานรุ่นที่อ่านภาษาจีนไม่ออกแล้ว จดหมายเช่นนี้เปลี่ยนสถานะจากข้อความไปเป็นวัตถุ ตัวอักษรที่เคยสื่อสารได้กลายเป็นร่องรอยของมือคนที่จากไป การใส่กรอบและแขวนไว้จึงเป็นการเก็บรักษาความผูกพัน มิใช่การเก็บรักษาข้อมูล